روایت زنان از جنگ نباید به سوگنامه و رنجنامه تبدیل شود/ لزوم پرداخت صادقانه و بیپرده به خاطرات همسران فرماندهان
گزارش سپاه نیوز، آیین رونمایی از کتاب «سخت ولی شیرین» شامل خاطرات خانم شهناز اشکیان، همسر سردار مرتضی قربانی، با حضور سردار مرتضی قربانی از فرماندهان دوران دفاع مقدس، سردار رمضان شریف مشاور فرمانده کل سپاه پاسداران و رئیس مرکز اسناد و تحقیقات دفاع مقدس، خانوادههای معظم سرداران سپهبد شهید غلامعلی رشید و سرلشکر شهید غلامرضا محرابی، جمعی از مسئولان لشکری، پژوهشگران حوزه تاریخ شفاهی و خانوادههای معظم شهدا برگزار شد.
مریم رامهرمزی، نویسنده ادبیات پایداری و امدادگر دوران جنگ تحمیلی با اشاره به تحولات پژوهشی در حوزه ثبت تاریخ جنگ گفت: مرحوم سردار نائینی در دوران مدیریت خود در مرکز اسناد و تحقیقات دفاع مقدس، نگاه این مجموعه را از تمرکز صرف بر اطلسها و کتابهای نظامی فراتر برد و فضا را برای ثبت تاریخ اجتماعی، نقش خانوادهها و روایتهای زنان از دوران پایداری گشود تا این آثار به میان مردم و جوانان برود.
وی با بیان اینکه نگارش خاطرات همسران رزمندگانی که هنوز در قید حیات هستند دشواریها و ملاحظات فراوانی به همراه دارد اظهار کرد: روایت زندگی فرماندهانی که حضور دارند شجاعت بالایی میطلبد؛ چرا که بیان جزئیات زندگی، فراز و نشیبها و چالشهای خانوادگی در غیاب روتوشهای معمول، کاری سنگین است که راوی این کتاب با صداقت کامل به آن پرداخته است.
رامهرمزی با تأکید بر اینکه روایت جنگ نباید به سوگنامه و مرثیهسرایی محدود شود تصریح کرد: ادبیات دفاع مقدس نباید تصویری سراسر اندوه و مصیبت از زندگی خانوادهها بسازد، بلکه باید صحنههای پایداری، مقاومت و امید در کنار رنجهای عینی روایت شود. وی افزود: تبدیل خاطرات به رنجنامه سبب فاصله گرفتن مخاطب جوان میشود، در حالی که انعکاس وقایع پرکشش و تلخ و شیرین به مخاطب امکان میدهد با اثر پیوند عاطفی برقرار کند.
این نویسنده دفاع مقدس با مقایسه جایگاه زنان در خاطرهنگاری دهههای گذشته و امروز یادآور شد: در دهههای پیشین گاه این تصور وجود داشت که نقش زنان در سنجش با تحولات خط مقدم در رتبه پایینتری قرار دارد، اما امروز بانوان با شجاعت ایستادگی خود را روایت میکنند و رنجهایی نظیر اداره زندگی در شهرهای جنگزده، بیماری فرزندان در غیاب همسر و تنهاییهای مداوم را صادقانه با جامعه به اشتراک میگذارند.
وی به خطرات قهرمانسازی غیرواقعی در آثار مکتوب اشاره کرد و افزود: راوی این کتاب قهرمانسازی نکرده، بلکه با یک قهرمان زندگی کرده است و در هر نقطهای که احساس ناتوانی و خستگی داشته، آن را کتمان نکرده است. وی گفت: مخاطب باید بتواند با شخصیتهای کتاب احساس نزدیکی کند و این باورپذیری تنها در سایه دوری از مبالغه و پرهیز از پوشاندن واقعیت در پشت واژگان پرطمطراق شکل میگیرد.
رامهرمزی با تأکید بر لزوم ارتقای جذابیت و کشش ادبی در انتشار کتب تاریخ شفاهی خاطرنشان کرد: جامعه امروز نیازمند مطالعه الگوهای واقعی پایداری است و کتابها زمانی به تیراژهای بالا و تأثیرگذاری گسترده در نمایشگاههای بینالمللی میرسند که با ادبیاتی متعادل، خواندنی و متناسب با نیاز جوانان تدوین شوند تا حقایق حضور زنان در دوران دفاع مقدس در حافظه تاریخی کشور ماندگار بماند.